Skanseny
 

Skansen - Muzeum Regionalne PTTK w Dobczycach

Skansen Drewnianego Budownictwa Ludowego z okolic Dobczyc i Myślenic jest częścią Muzeum Regionalnego PTTK w Dobczycach, noszącego imię Władysława Kowalskiego. W skład muzeum wchodzi też zamek, którego początki sięgają XIII wieku. Mimo, że to on przyciąga większość zwiedzających, warto odwiedzić także plenerową ekspozycję podkrakowskiej architektury. Choć stanowi ona poboczną działalność dobczyckiego muzeum, jest równie ciekawa co zamek.

Początki placówki – Skansenu Drewnianego Budownictwa Ludowego z okolic Dobczyc i Myślenic sięgają pierwszej polowy lat 60. XX wieku, kiedy to Władysław Kowalski, wieloletni działacz i prezes Koła i Oddziału PTTK w Dobczycach, nauczyciel, społecznik i entuzjasta turystyki, wraz z grupą działaczy, tworzących Komisje Opieki nad Zabytkami w Dobczycach, podjął działania na rzecz rekonstrukcji miejscowego zamku. Pod koniec lat 60. postanowił również odtworzyć nieczynną już i popadającą w ruinę karczmę, która stała nieopodal zamku. Zakupił wiec w Krzyszkowicach podobny drewniany budynek z 1830 roku, by postawić go na fundamentach starej karczmy. Mimo różnych przeciwności losu, przy „społecznej” pomocy robotników z dobczyckich zakładów pracy i młodzieży z technikum elektrycznego, na początku lat 70. XX wieku karczma na nowo otworzyła swoje podwoje, inicjując tym samym działalność muzeum budownictwa ludowego. Dzięki zapałowi działaczy i pomocy mieszkańców, muzeum systematycznie powiększało swoje zasoby. Dziś jest tu sześc budynków oraz niezliczona ilość ruchomych eksponatów.

By to wszystko zobaczyć, wystarczy przyjechać do Dobczyc, nad Jezioro Dobczyckie – sztuczny zbiornik, który zaopatruje Kraków w wodę pitną. To zaledwie trzydzieści pięć kilometrów na południowy-wschód od dawnej stolicy. Półgodzinna podróż pozwoli nam przenieść się do rzeczywistości, która odchodzi w zapomnienie. Zobaczymy bowiem m.in. dom kultu pochówkowego – dom pogrzebowy. Jest to drewniany budynek, zbudowany z bali uszczelnianych słomą (konstrukcja zrębowa) i kryty gontem. W środku stoi ponad stuletni, bogato zdobiony karawan, katafalk z trumną i lichtarzami, oraz wiele innych przedmiotów związanych z pochówkiem zmarłych. Przy odrobinie nieuwagi, może damy się zaskoczyć czarnemu ptakowi wiszącemu pod sufitem? Poznamy również obrzędy pogrzebowe, których relikty funkcjonują do dziś w miastach, ale których geneza, dawno już przez mieszczuchów zapomniana, wciąż jest żywa na polskiej prowincji. W tym budynku zobaczymy również wystawę „Zwyczajni – Niezwyczajni” poświęconą zasłużonym mieszkańcom Dobczyc.

Jeśli już zaspokoimy swoja ciekawość, związaną z kulturą duchową, możemy poszerzyć swoją wiedzę z zakresu kultury materialnej. Dwie wozownie, które tu znajdują się, mieszczą środki transportu (m.in. sanie, wozy, wózki), a także niezliczoną ilość mniej lub bardziej starych narzędzi rolniczych. Każdy, kto nie wie jak wyglądają wialnia, młockarnia i kierat, na pewno się tego dowie oraz pozna sposoby ich użytkowania.

Jedną z instytucji, która miała ogromny wkład w wyposażenie muzeum był Rolniczy Zakład Doświadczalny Uniwersytetu Jagiellońskiego, który miał siedzibę w przedwojennym majątku „Gaik” w Brzezowej. Niestety został on zalany przez wody jeziora, ale drewniane obiekty, w tym piętrowy kurnik z 1890 roku, udało się uratować, przekazując je właśnie do dobczyckiego muzeum. Wspomniany kurnik jest niezwykły. Wcześniej służył także jako dworski sernik, czyli dobrze wentylowane pomieszczenie do suszenia serów, a potem jako schronienie dla drobiu. Dziś zamiast serów albo kur, mieści w sobie przeróżne zabytkowe sprzęty gospodarskie i rolnicze, a na ścianie można zobaczyć piękną podobiznę św. Izydora Oracza, patrona rolników.

Po zwiedzeniu kurnika, swoje kroki śmiało powinniśmy skierować w stronę karczmy. Nie obawiajmy się tego, że nosi ona niepokojącą nazwę „Na Zbóju”, gdyż przydomek ten pochodzi z zamierzchłych czasów. Źródła podają, iż w połowie XVIII wieku, na lokal napadło kilku bandytów (siedmiu zbójników tatrzańskich, którymi dowodził Giertuga). Jeden z nich poległ w walce ze strażą miejską i został pochowany gdzieś w obrębie karczmy, i tak zaczęto mówić – „Karczma Na Zbóju”. Dziś o tej nieprzyjemnej historii przypomina drewniany zbójnik siedzący przy drzwiach, i grzecznie proszący o datki na rozwój Muzeum Regionalnego. Zanim wejdziemy do środka, możemy też podziwiać rosnące przed wejściem malwy, a także zwrócić uwagę na wieńcową konstrukcję ścian budynku i czterospadowy dach kryty gontem. Natomiast we wnętrzu karczmy, mamy aż cztery sale z różnorodnymi etnograficznymi ekspozycjami. Jest tu sala główna – karczemna, ze współczesnymi wytworami sztuki ludowej; alkierz, czyli urządzona sypialnia mieszczańska; kuchnia z pełnym gospodarskim wyposażeniem oraz izba cechów, w której prezentowane są różnorakie warsztaty dobczyckiego rzemiosła. Jest wiec kącik krawiecki, tkacki, stolarski, tokarski i szewski. W każdym z nich możemy zobaczyć narzędzia, jakimi posługiwano się w przeszłości oraz to, co przy ich użyciu powstawało. W dziale szewskim są to m.in. ogromne filcowe buty na drewnianej podeszwie, które służyły rzemieślnikom podczas wypraw na jarmark. W takich butach można było stać spokojnie cały dzień przy straganie, nawet przy najbardziej niekorzystnych warunkach pogodowych.

Wybierając się do Skansenu Drewnianego Budownictwa Ludowego w Dobczycach pamiętajmy, że stale poszerza on swoje zbiory. Są to głównie dary okolicznych mieszkańców, a niekiedy instytucji. Warto więc tam nieustannie wracać i przekonywać się, co podczas naszej nieobecności zmieniło się, a co przybyło. W planach muzeum jest już wkrótce pozyskanie kolejnego drewnianego budynku, tym razem ze wzgórza staromiejskiego. Muzeum jest przecież najlepszym miejscem dla popadającego w ruinę zabytku.

Adam Smogorzewski

Informacje praktyczne

1. Adres fizyczny, adres mailowy

2. Dostępność

  • Godziny otwarcia

    w sezonie letnim (od 1 kwietnia do 31 października):

      od wtorku do piątku
    • kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, październik: 10:00 – 16:00
    • w lipcu i sierpniu: 10:00 – 18:00
      w soboty, niedziele i święta
    • kwiecień i październik: 10:00 – 16:00
    • w maju, czerwcu i wrześniu: 10:00 – 18:00
    • w lipcu i sierpniu: 10:00 – 20:00

    Ostatnie wejście do muzeum 30 minut przed zamknięciem.

    W poniedziałki i dni ustawowo wolne od pracy muzeum nieczynne.

    W sezonie zimowym (od 1 listopada do 31 marca): muzeum nieczynne; zwiedzanie zamku i muzeum na wolnym powietrzu może odbyć się po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym w biurze Oddziału PTTK w Dobczycach (ul Podgórska 1, tel: 012 21 11 176)

  • Ceny biletów

    • normalny: 6zl
    • ulgowy: 4zl
    • rodzinny: 14zl (rodzice + 1-2 dzieci do lat 12)
    • oprowadzanie przez przewodnika: 25zl
    • wynajem zamku na okolicznościowe przyjęcia, grill, koncerty, śluby wg oddzielnej umowy

  • Uwagi o dostępności

    brak danych

3. Oferta kulturalno-rozrywkowa

  • Lekcje muzealne

    Muzeum Regionalne PTTK prowadzi cykl warsztatów edukacyjnych pt: “ginące zawody”. Są to lekcje muzealne: kowalstwa, garncarstwa, robienia kwiatów i hafciarstwa (robienie makatek). Lekcje przeznaczone są dla szkól. Dla dzieci przedszkolnych lekcje muzealne pt: „bajania historyczne z legendami”. Zapisy w Oddziale PTTK w Dobczycach (tel. (012) 271 11 76). Formularz można ściągnąć ze strony muzeum: www.zamek.dobczyce.pl/aktualnosci/index.html

  • Zwierzęta

    brak danych

  • Pamiątki

    brak danych

  • Sesje zdjęciowe

    fotografowanie: 2zł

    fotografowanie okolicznościowe (np. zdjęcia ślubne): 11zł x ilość osób, po godzinach pracy muzeum wg oddzielnej stawki

  • Posiłek regionalny

    brak danych

  • Atrakcje dla dzieci

    brak danych

  • Atrakcje w okolicy

    W najbliższej okolicy kościół św. Jana Chrzciciela z zabytkową XV wieczną dzwonnicą.

    „Marysieńka”, zasadzona z okazji zwycięstwa króla Jana Sobieskiego pod Wiedniem w roku 1683 i resztki fortyfikacji miejskich z bramą.

4. Imprezy

brak danych

5. Dojazd

  • Własnym samochodem

    Dobczyce położone są na południowy wschód od Krakowa (k. 35km), tak wiec jadąc z tego miasta powinniśmy kierować się na Wieliczkę a potem na Dobczyce.

  • Pociągiem

    Najwygodniej do Krakowa a później busem. Rozkład PKP : www.pkp.pl

  • PKSem

    W wakacje jeździł z Dworca Głównego PKS w Krakowie, dziś rozkład nie pokazuje żadnych połączeń.

    Link do rozkładu PKS w Krakowie: http://www.pks.krakow.pl/polacz.php

  • Prywatnymi busami

    Najprostsze połączenie, z różnych miejsc w Krakowie, dużo przewoźników. Chyba najłatwiej na przystanku na rondzie Matecznego (na tzw. “Matecznym”), bus co kilkanaście minut. Busy odjeżdżają także spod Galerii Krakowskiej i z Dworca Autobusowego. Link do przykładowego rozkładu busów do Dobczyc z Krakowa, Wieliczki i Myślenic: http://www.dobczyce.pl/index.php?id=16&lan=en

6. Baza noclegowa

    Pelna baza noclegowa na: http://www.dobczyce.pl/index.php?id=191&lan=pl
  • Agroturystyka

    • Stefania i Ludwik Cygan

      32-410 Dobczyce, ul Mostowa 10a

      tel. (012) 271-11-31

      www.noclegi.dobczyce.com

    • Dom pod gaikiem

      32-410 Dobczyce, ul Brzezowa 166

      tel. (012) 271-66-71, kom 606 917-505

    • Janina i Stanisław Gawęda

      32-410 Dobczyce, Brzączowice 50

      tel. (012) 271-32-20

  • Schronisko

    W Dobczycach nie ma schroniska PTSM, jednak w Krakowie, jak i w okolicach Dobczyc nietrudno jest je znaleźć

    link: http://www.ptsmkrakow1.republika.pl/schroniska/anfy/proba1.htm

  • Pola namiotowe

    Ośrodek Sportu i Rekreacji „Dobek”

    32-410 Dobczyce, ul turystyczna 1

    tel. (012) 271-14-39

    www.dobek.isq.pl

  • Hotele, pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe

    • Ośrodek wypoczynkowo-szkoleniowy MPWiK

      32-410 Dobczyce, ul Góra Jałowcowa 30

      tel. (012) 271-38-30

      www.jalowcowagora.pl

    • Hotel „Nowa Gawęda”

      32-410 Dobczyce, ul Brzaczowice 27

      tel. (012) 271-39-24

  • Sale konferencyjne

    brak danych

7. Działalność naukowo-badawcza

Działalność naukowa Muzeum Regionalnego PTTK w Dobczycach koncentruje się głównie na zamku i badaniach archeologicznych.

Publikacje: broszurki o zamku – skansenie.

8. Informacje dodatkowe

    Biblioteka publiczna: Dobczyce, ul Kilińskiego 4

    Banki i bankomaty:

    • PKO BP, Dobczyce, ul Witosa 3
    • Bank Spółdzielczy, Dobczyce, ul Kilińskiego 2

  • Ciekawe linki

    Pełny wykaz punktów gastronomicznych, ważnych informacji o gminie Dobczyce na stronie: www.dobczyce.pl

skanseny.net





Więcej zdjęć